WSCHODNIA GRANICA

WSCHODNIA GRANICA

Pojutrze kolejna rocznica napadu ZSRR na Polskę. Z tej okazji zrodził się niniejszy wpis – o tym jak powstała  i jak zmieniała się nasza aktualna, wschodnia granica.

Wydaje się, że w świadomości przeciętnego polskiego zjadacza internetu, w tym również mojej, z tematem wyznaczania obecnych granic, wiążą się konferencje aliantów – w Teheranie i Jałcie. Jest to prawda, bo wtedy były prowadzone rozmowy, dotyczące powojennego podziału Europy. Jednakże przebieg naszej wschodniej granicy, został w praktyce wyznaczony już 20 lat wcześniej – zaraz po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Chyba mało kto także wie o powojennych korektach wschodniej granicy.

Wróćmy jednak na chwilę do II WŚ i paktu Ribbentrop – Mołotow. W wyniku realizacji paktu, III Rzesza i ZSRR, dokonały agresji na Polskę. Wiadomo. Jednym z ustaleń paktu było ustalenie granicy stref wpływów agresorów. 28 września 1939 w Moskwie podpisano pakt o granicach i przyjaźni, w którym szczegółowo określono przebieg granic pomiędzy Niemcami a ZSRR, na terytorium okupowanej Polski. Granica ta częściowo pokrywała się w z wykreśloną kilkanaście lat wcześniej linią Curzona.

Mapa_2_paktu_Ribbentrop-Mołotow

Fakt ten jest istotny, bo właśnie na linię Curzona powoływał się Stalin na alianckich konferencjach. Czym ona była? Była to linia demarkacyjna, zaproponowana w 1920 roku bolszewikom przez brytyjskiego ministra spraw zagranicznych, Georga Curzona. II RP, po zakończeniu I Wojny Światowej, miała wyznaczoną granicę zachodnią, natomiast wschodnia była ciągle tematem otwartym i stąd ta propozycja. Linia Curzona miała tylko oddzielać wojska polskie od bolszewickich i nie była nawet projektem granicy polsko-radzieckiej, a jednak nią się stała . Z ustalaniem przebiegu linii, wiąże się też pewien podstęp – chwilę przed przesłaniem projektu bolszewikom, jeden z urzędników ministerstwa zmienił jej przebieg – przesunął jej południową część na zachód w okolice Przemyśla, tym samym odcinając Lwów od Polski. Ostatecznie pokonaliśmy sowietów latem 1920 roku i wschodnia granica II RP została wytyczona około 200 km na wschód od linii Curzona.

curzonDwadzieścia kilka lat później, Stalin rysuje zieloną kredką wariant „E” linii Curzona, określając tym samym naszą wschodnią granicę. Przy bierności USA, Polakom i Brytyjczykom, nie udało się przekonać ponurego Gruzina do pierwszego wariantu – z Lwowem po polskiej stronie. W trakcie pertraktacji, Stalin „przekazał” Polsce Białostocczyznę, czym mimowolnie przyznał, że podstawą do określenia granicy jednak nie była linia Curzona, a linia z paktu Ribbentrop-Mołotow. Porównajcie sobie przebiegi na powyższych mapach.

Linie_A-F_pol

Po 1945 roku, nasza wschodnia granica, zmieniała się jeszcze 2 razy – w 1948 i 1951. W 1948 r. do Polski trafiło kilkanaście miejscowości z okolic Kuźnicy w powiecie sokólskim. W 1951 roku natomiast wymieniliśmy 480 kilometrów kwadratowych żyznej i bogatej w węgiel kamienny Sokalszczyzny, na ubogie okolice Ustrzyk Dolnych. Planom kolejnych zmian granicy położyła kres śmierć Stalina, dzięki temu Hrubieszów jest dalej w granicach Polski.

Umowa_o_zamianie_granic_1951

Źródła

 

Related Posts