RADOMSKIE GETTO

RADOMSKIE GETTO

Fascynuje mnie Zagłada. Oczywiście, nie w sensie samego zabijania, a jako wydarzenie historyczne. Pewnie dlatego, że jest to coś niewyobrażalnego, coś czego mój umysł pojąć nie może. I pewnie nigdy nie pojmie. Nie jestem w stanie sobie wyobrazić jak w ciągu 3 dni można zgładzić 1/3 miasta. Nie jestem w stanie sobie wyobrazić czemu nikt się nie buntował, nie walczył, nie uciekał. Nie jestem też w stanie domyślić się swojego zachowania gdybym znalazł się w tamtym czasie. To przerażające.

Radom

Pochodzę z Radomia. Chodziłem do podstawówki w dzielnicy, która kiedyś była w dużej części żydowska – Glinicach. Jednak, o ile dobrze pamiętam, nie było nigdy mowy o radomskich Żydach. Ani w podstawówce, ani w liceum. Oczywiście była nauka o obozach, Zagładzie ale bez odniesienia do tego co działo się w mieście. Nie wspominał nikt jak Zagłada wyglądała lokalnie, a wydaje się, że byłoby to o wiele bardziej pouczające niż nauka o Oświęcimiu czy getcie warszawskim. Być może były takie lekcje, a moja pamięć mnie zwodzi, nie wiem.

Radom miał w 1939 roku prawie 100 tys. mieszkańców. W trzy czy cztery dni sierpnia 1942 r. wywieziono do Treblinki prawie 30 tys. Żydów. Wyobraźcie sobie, że znika co trzeci wasz sąsiad albo całe dzielnice w waszym mieście…

Dziś praktycznie nie ma w Radomiu śladu po tych ludziach. Myślę, że niewielu z obecnych mieszkańców wie gdzie kirkut, gdzie były getta (bo w mieście były dwa), gdzie chowano ofiary zbiorowych egzekucji. Piszę o tym, bo warto zachować pamięć o ludziach, bez względu na to kim byli, jakiej religii czy narodowości. Żeby była jasność, nie lubię „samobiczowania” Polaków za Zagładę, są narody które mają więcej krwi na rękach niż my, i to przede wszystkim one powinny przepraszać (i pamiętać). Tymczasem powoli to Niemcy i Austriacy stają się ofiarami, a Polacy oprawcami… Pomimo wszystko uważam, że powinniśmy zachować pamięć o ludziach, którzy kiedyś żyli wśród nas.

Mapa

Ad rem. Zrobiłem prostą mapę radomskich gett. Umieściłem na niej 3 przyciski do centrowania widoku mapy na wybrane getto czy cmentarz. Problematyczne było ustalenie granic ze względu na to, że zmieniły się przebiegi niektórych ulic. Dotyczy to przede wszystkim południowej granicy małego getta. Musiałem tu posiłkować się planem miasta z 1939r. W źródłach znajdziecie linki do tej mapy i do ogłoszenia o utworzeniu gett, na podstawie których sporządziłem warstwę z granicami. Co do technologii, to standardowo – leaflet + podkład z OSM + bootstrap(przyciski). Przydałoby się ładnie zredagować podkład, ale wybaczcie, czas nie pozwala na żmudną kartograficzną pracę. Poniżej macie link do mapy.

RADOMSKIE GETTA – MAPA

 

Related Posts